Ajurweda i jej główne założenia
Poznaj mądrość, która przetrwała wieki i odkryj, jak ajurweda może stać się częścią Twojego życia.
NA SKRÓTY:
• Czym jest Ajurweda? • Historia i pochodzenie • Życiowe pytania • 5 żywiołów i 3 dosze • Prakriti
Czym jest Ajurweda?
Ajurweda to starożytna nauka o zdrowiu i życiu, opiera się na holistycznym podejściu do człowieka. Zrodzona ponad 5000 lat temu w Indiach, skupia się na harmonii między ciałem, umysłem i duchem, co pozwala osiągnąć długowieczność, wewnętrzny spokój i pełnię zdrowia.
Nazwa „ajurweda” pochodzi od dwóch słów: „ayuh” w sanskrycie oznacza „życie” lub „długowieczność”, a „weda” to „nauka” lub „święta wiedza”. Czyli, tłumacząc dosłownie, ajurweda to „wiedza o życiu”.
W przeciwieństwie do współczesnej medycyny, która skupia się na leczeniu objawów chorób, ajurweda koncentruje się na ich przyczynach i profilaktyce. Uczy, jak żyć w zgodzie z naturą, zachować zdrowie oraz zapobiegać dolegliwościom poprzez odpowiednią dietę, codzienną rutynę, ziołolecznictwo, oczyszczanie organizmu i praktyki duchowe.
Historia i pochodzenie ajurwedy
Ajurweda ma swoje korzenie w starożytnych tekstach wedyjskich, zwłaszcza w Atharvawedzie, jednej z 4 najstarszych ksiąg wiedzy hinduskiej. Była przekazywana ustnie przez pokolenia mistrzów i uczniów, zanim spisano ją w klasycznych traktatach, takich jak Charaka Samhita (medycyna wewnętrzna) i Sushruta Samhita (chirurgia). Ajurweda przez wieki była głównym systemem leczenia w Indiach, a jej wpływy sięgały także Chin, Tybetu, Grecji i Bliskiego Wschodu. Dziś, mimo rozwoju nowoczesnej medycyny, nadal jest szeroko praktykowana na całym świecie, oferując naturalne i skuteczne metody dbania o zdrowie i dobre samopoczucie.
Ajurweda uczy, jak żyć w harmonii z otaczającym nas światem. Sprawia, że wiemy, kim jesteśmy. Jej mądrość, sięgająca korzeniami starożytności, odnosi się do zdrowia i uzdrawiania, ale jest również nauką o tym jak żyć lepiej. Praktykując Ajurwedę od lat, głęboko wierzę, że ajurweda może zmieniać życie na lepsze.
Edyta Sicińska
Życiowe pytania, na które odpowiada Ajurweda
• Jak dbać o siebie, by nie chorować? • Jak się odżywiać? • Jak budować szczęśliwe relacje? • Jak znaleźć miłość w życiu? • Jak być szczęśliwym? • Kim jestem? • Po co tu jestem? • Jaki jest cel mojego życia?
Pięć żywiołów i trzy dosze – podstawa ajurwedy
Ajurweda opiera się na założeniu, że wszystko we wszechświecie – w tym również człowiek – składa się z pięciu podstawowych żywiołów. Te elementy łączą się, tworząc trzy dosze, czyli biologiczne energie, które kształtują naszą konstytucję fizyczną, psychiczną i emocjonalną.
Pięć żywiołów w ajurwedzie
Eter (Akasha)
przestrzeń, subtelność, lekkość, spokój. To element pustki i możliwości, obecny np. w jamach ciała (usta, płuca, układ trawienny).
Powietrze (Vayu)
ruch, zmienność, lekkość. Reguluje oddychanie, krążenie, ruch myśli i emocji.
Ogień (Tejas)
ciepło, przemiana, energia. Odpowiada za trawienie, metabolizm, ostrość umysłu.
Woda (Jala)
płynność, nawilżenie, miękkość. Obecna w płynach ustrojowych, wspomaga chłodzenie organizmu.
Ziemia (Prithvi)
stabilność, struktura, siła. Tworzy kości, mięśnie i inne stałe elementy ciała.
Prakriti i dosze w ajurwedzie
Pięć żywiołów łączy się w pary, tworząc trzy dosze, które odpowiadają za różne procesy w organizmie. Każdy człowiek ma unikalną kombinację dosz, ale zwykle jedna lub dwie dominują. Indywidualną propozycję dosz nazywamy słowem prakriti, co oznacza dosłownie „stworzenie”. Jest to unikalna konstytucja każdego człowieka, określona w momencie narodzin. Wpływa na nasze cechy fizyczne, emocjonalne i psychiczne. Znając swoją prakriti, możemy dostosować dietę, styl życia i codzienne rytuały, aby utrzymać organizm w równowadze.
Co daje znajomość Prakriti?
• Pozwala nam zrozumieć siebie, swoje potrzeby, a także ciało i umysł. Możemy poznać swoje mocne i słabe strony. • Dzięki odkryciu naszej prawdziwej natury możemy wdrożyć odpowiedni styl życia, dietę i rutynę dnia. • Daje nam możliwość osiągnięcia równowagi w ciele, a także spokoju w umyśle. W ten sposób możemy także prognozować, diagnozować, leczyć i zapobiegać wielu chorobom.
Jak odkryć swoje Prakriti?
Odkrycie swojego Prakriti — czyli wrodzonej konstytucji ajurwedyjskiej — wymaga analizy fizycznych, mentalnych i emocjonalnych cech. Proces ten można przeprowadzić na kilka sposobów.
• Możesz skorzystać z konsultacji z doświadczonym praktykiem Ajurwedy. • Samodzielnego testu, który znajdziesz poniżej. • Dokładnej obserwacji siebie – swojego ciała i umysłu.
WYKONAJ TEST I POZNAJ SWOJE PRAKRITIVATA
powietrze
eter- Lekkość i zmienność
- Kreatywność i szybkie myślenie
- Sucha i chłodna skóra
- Szybkie mówienie i działanie
- Skłonność do niepokoju i stresu
PITTA
ogień woda
- Silna wola i determinacja
- Energiczność i ognisty temperament
- Skłonność do przegrzewania się
- Ostre rysy twarzy i czerwona cera
- Ambicja i skłonność do irytacji
KAPHA
woda
ziemia- Stabilność i spokój
- Powolność i dokładność
- Gładka, wilgotna skóra
- Silna budowa ciała
- Skłonność do gromadzenia i ospałości
Ajurwedyjska koncepcja zdrowia i równowagi
Ajurweda definiuje zdrowie jako stan pełnej równowagi między ciałem, umysłem i duszą. To nie tylko brak choroby, ale także harmonia trzech dosz (Vata, Pitta, Kapha), prawidłowe funkcjonowanie tkanek i narządów, zrównoważone trawienie oraz spokojny, klarowny umysł.
Czym jest zdrowie według ajurwedy?
Równowaga trzech dosz
(Vata, Pitta, Kapha)Prawidłowe trawienie i przyswajanie
składników odżywczych (Agni)Zdrowy przepływ energii życiowej
(Prana)Odpowiednie usuwanie toksyn
i produktów przemiany materiiHarmonia umysłu,
emocji i duchaCo według ajurwedy prowadzi do chorób i zaburzeń?
• Niewłaściwa dieta (np. nieodpowiednie połączenia produktów, jedzenie o złych porach) • Nieprawidłowy styl życia (brak snu, stres, brak ruchu) • Zatrzymanie toksyn w organizmie (Ama) • Emocjonalne blokady i brak harmonii umysłowej • Brak zgodności z własną prakriti (konstytucją ciała)
Styl życia w ajurwedzie
Według nauk Ajurwedy styl życia i codzienne nawyki mają ogromny wpływ na nasze zdrowie i samopoczucie. Regularność w codziennych czynnościach wspiera funkcjonowanie układu trawiennego, stabilizuje emocje i poprawia jakość snu. Podstawą jest Dinacharya, czyli rutyna dostosowana do indywidualnych potrzeb organizmu oraz naturalnego rytmu dnia i nocy.
Dinacharya — podstawowe zasady
Wczesne wstawanie
najlepiej przed wschodem słońca, aby skorzystać z naturalnego cyklu energii.
Poranna higiena i oczyszczanie
mycie języka, płukanie ust olejem, picie ciepłej wody na pobudzenie trawienia.
Praktyki oddechowe i medytacja
wyciszają umysł i pomagają rozpocząć dzień w skupieniu.
Dostosowanie posiłków do doszy
spożywanie odpowiednich produktów o określonych porach.
Wieczorne rytuały
lekkostrawna kolacja, relaks, unikanie ekranów i kładzenie się spać przed 22:00.
Rola snu, aktywności fizycznej i medytacji
Ajurweda kładzie duży nacisk także na równowagę między odpoczynkiem a aktywnością. Sen powinien być dostosowany do konstytucji organizmu – osoby o przewadze Vaty często potrzebują więcej snu niż Pitta i Kapha.
Aktywność fizyczna powinna być umiarkowana i dopasowana do indywidualnych potrzeb, np. dla Vaty zalecane są spokojne ćwiczenia, jak joga czy spacery, podczas gdy Pitta może korzystać z dynamiczniejszych form ruchu, a Kapha powinna angażować się w intensywniejsze treningi.
Medytacja, praca z oddechem oraz inne techniki relaksacyjne pozwalają uspokoić system nerwowy i zredukować stres, który według ajurwedy jest jednym z głównych czynników zaburzających równowagę organizmu.
Każda z dosz wymaga innego podejścia do diety. Vata potrzebuje ciepłych, odżywczych i oleistych potraw, Pitta powinna wybierać chłodzące i lekkostrawne składniki, a Kapha najlepiej funkcjonuje na lekkiej, rozgrzewającej diecie z ograniczoną ilością tłustych i słodkich produktów.
3 najważniejsze wskazania żywieniowe według Ajurwedy
Odpowiednia ilość jedzenia
Uwzględnienie siły ognia trawiennego (Jathar Agni)
Jedzenie sattwiczne
Ziołolecznictwo i terapie ajurwedyjskie
Ajurweda od wieków czerpie z bogactwa natury, wykorzystując rośliny i tradycyjne terapie do przywracania równowagi w organizmie. Zioła pełnią kluczową rolę w regulacji procesów trawiennych, wzmacnianiu odporności, wspieraniu pracy układu nerwowego oraz redukcji stresu. Ich działanie obejmuje zarówno łagodzenie objawów chorób, jak i długofalowe wspieranie zdrowia.
Terapie oczyszczające (panchakarma)
Panchakarma to zaawansowany system detoksykacji organizmu, stosowany w ajurwedzie od tysięcy lat. Jest to seria zabiegów oczyszczających, które mają na celu usunięcie toksyn (ama) i przywrócenie równowagi dosz.
Panchakarma obejmuje:
Snehana – olejowanie organizmu, zarówno wewnętrznie, jak i zewnętrznie.
Swedana – terapia ciepłem, np. parowe kąpiele ziołowe.
Virechana – oczyszczanie układu pokarmowego przy użyciu naturalnych środków przeczyszczających.
Basti – specjalistyczne lewatywy ziołowe wspierające eliminację toksyn.
Nasya – oczyszczanie zatok i układu oddechowego poprzez aplikację olejów do nosa.
Równowaga umysłu – sattva, rajas, tamas
Ajurweda podkreśla, że stan umysłu jest równie istotny jak kondycja fizyczna, a jego harmonia zależy od trzech gun – sattvy, rajasu i tamasu.
Sattva
symbolizuje czystość, jasność i harmonię, sprzyjając wewnętrznemu spokojowi oraz klarowności myślenia.
Rajas
odpowiada za aktywność, pobudzenie i emocje, a w nadmiarze prowadzi do niepokoju, impulsywności i stresu.
Tamas
natomiast wiąże się z ciężkością, apatią i stagnacją, co może prowadzić do braku motywacji i przygnębienia.
Duchowość w ajurwedzie – harmonia ciała, umysłu i duszy
Duchowość w ajurwedzie jest nieodłącznym elementem zdrowia i samopoznania. To nie tylko filozofia życia, ale także praktyczna ścieżka prowadząca do głębszego zrozumienia siebie i swojej natury.
Medytacja, mantra, pranajama czy rytuały duchowe pomagają wyciszyć umysł i połączyć się z wewnętrzną mądrością.
Ajurweda w praktyce – jak zacząć?
Wprowadzenie ajurwedy do codziennego życia nie wymaga radykalnych zmian – kluczem jest stopniowe dostosowanie nawyków do swojej konstytucji i potrzeb organizmu.
Nawet proste praktyki, takie jak picie ciepłej wody z imbirem o poranku, regularne posiłki czy świadome oddychanie, mogą znacząco poprawić samopoczucie.
Ważne jest, aby obserwować swój organizm i wprowadzać zmiany stopniowo, dostosowując dietę, rytm dnia i techniki relaksacyjne do indywidualnej równowagi dosz.
Aby czerpać rzetelną wiedzę, korzystaj z kursów prowadzonych przez doświadczonych nauczycieli oraz sprawdzonych źródeł, które przekazują tradycyjną ajurwedyjską mądrość w sposób praktyczny i przystępny.
Dołącz do naszych flagowych kursów:
Kurs Konsultanta Ajurwedy
• ponad 100 godzin nauki • międzynarodowy certyfikat JIVA Ayurveda • program opracowany przez dr Partapa Chauhana • wygodne zajęcia online tłumaczone na język PL • możliwość wyjazdu do Indii
Program kursu
Roczna Szkoła Certyfikująca Terapeutów Ajurwedy
• 4 moduły: Kurs Konsultanta Ajurwedy, umysł, zioła, duchowość • ponad 210 godzin nauki, 22 godziny warsztatów, zajęcia dodatkowe • międzynarodowy certyfikat JIVA Ayurveda • wygodne zajęcia online tłumaczone na język PL • możliwość wyjazdu do Indii
Program szkołyDołącz do społeczności pasjonatów ajurwedy i rozpocznij swoją podróż do zdrowia, harmonii i rozwoju!
Dodatkowe informacje znajdziesz zarówno tutaj – w artykułach blogowych, jak i na naszym kanale YouTube czy w mediach społecznościowych na Facebooku oraz Instagramie.
Jeśli chcesz pójść o krok dalej – możesz skorzystać z kursów online dostępnych na platformie edukacyjnej ATMA Akademia Ajurwedy.